Vlekken uit kleding verwijderen in de wasmachine: welk programma helpt?

Geen enkel wasprogramma haalt alle vlekken eruit. Wat wel werkt: de vlek snel voorbehandelen met vloeibaar wasmiddel, daarna wassen op de hoogste temperatuur die het waslabel toestaat, met een voorwas of vlekkenoptie als je machine die heeft. Bloed en andere eiwitvlekken spoel je eerst koud uit. En droog de kleding pas als de vlek echt weg is.

Welk programma helpt tegen vlekken?

Het programma is maar een deel van het verhaal. Een vlek gaat eruit door een combinatie van wasmiddel, temperatuur, beweging en tijd. Een kort programma of een lage temperatuur geeft het wasmiddel weinig kans. Zo kies je:

Programma of optie	Wanneer zinvol bij vlekken
Vlekkenoptie	Als je machine die heeft. Je kiest het soort vlek en de machine stemt het programma daarop af
Voorwas	Bij sterk vervuilde kleding, modder, werkkleding
Katoen 40 of 60 °C	Voor de meeste vlekken op katoen; temperatuur volgens het label
Eco 40-60	Voor normaal vuile was; voor hardnekkige vlekken minder geschikt
Snelwas	Niet geschikt voor vlekken
Synthetisch, fijne was, wol	Volgens het label; voorbehandelen is hier extra belangrijk, want de temperatuur blijft laag

Bosch heeft op een deel van zijn machines bijvoorbeeld een AntiVlekken-systeem met vier vlekkeuzes, voor boter of slaolie, bloed, rode wijn en gras, die je bij de standaardprogramma's aanzet. Andere merken hebben vergelijkbare opties onder een eigen naam. Wat jouw machine kan, staat in de handleiding of in de vlekkentabel die sommige machines meeleveren.

Eco 40-60 wast volgens tests van de Consumentenbond net iets minder schoon dan het gewone katoenprogramma op 40 graden en haalt vaak niet de temperatuur uit de naam; waarom, lees je in het Eco 40-60 programma uitgelegd. Een snelprogramma is te kort om een vlek te laten weken; wanneer dat programma wel handig is, staat in snelwasprogramma: wanneer gebruik je het?.

Welke vlek, welke aanpak?

Vlekken vallen grofweg in vier groepen. De aanpak verschilt:

Soort vlek	Voorbeelden	Voorbehandelen	Wassen
Eiwit	Bloed, ei, melk, zweet	Eerst koud uitspoelen, nooit warm	Daarna op de temperatuur van het label, met een wasmiddel met enzymen
Kleurstof	Koffie, thee, rode wijn, fruit, tomaat	Deppen, vloeibaar wasmiddel laten intrekken	Wit: waspoeder met bleekmiddel; gekleurd: kleurwasmiddel
Vet en olie	Boter, slaolie, make-up, fietsvet	Vloeibaar wasmiddel op de vlek	Zo warm als het label toestaat
Bijzonder	Kaarsvet, kauwgom, inkt, verf, roest	Eerst los behandelen, buiten de machine	Pas wassen als de vlek grotendeels weg is

Persil schrijft over bloed dat je nooit warm water moet gebruiken, omdat het bloed dan stolt en de vlek blijvend kan worden. Voor koffie en thee adviseert Persil om eerst te deppen, de vlek 10 minuten voor te behandelen en een opgedroogde vlek minstens een uur te laten weken in lauw water met wasmiddel.

Waspoeder voor witte was bevat meestal zuurstofbleekmiddel, dat helpt tegen kleurstofvlekken zoals thee en wijn. Vloeibaar wasmiddel en kleurwasmiddel bevatten dat niet, zodat gekleurde kleding niet verbleekt. Voor gekleurde kleding met een kleurstofvlek is voorbehandelen dus extra belangrijk.

Stap voor stap een vlek verwijderen

1. Snel zijn. Een verse vlek gaat er veel makkelijker uit dan een ingedroogde.
2. Overtollig vuil weghalen. Schraap vaste resten weg en dep vloeistof op met een schone doek. Niet wrijven, want dan duw je de vlek dieper de stof in.
3. Uitspoelen van de achterkant. Houd de vlek met de binnenkant naar boven onder de kraan, zodat je de vlek de stof uit duwt. Bij bloed en andere eiwitten koud water.
4. Voorbehandelen. Breng een beetje vloeibaar wasmiddel of vlekkenmiddel aan op de vlek, wrijf het zacht in en laat het 5 tot 10 minuten intrekken. Test bij gekleurde stof eerst op een onopvallende plek of de kleur blijft zitten.
5. Wassen. Kies het programma en de temperatuur uit de tabellen hierboven, met de dosering voor sterk vervuilde was. Doe de trommel niet te vol.
6. Controleren voor het drogen. Is de vlek er nog, herhaal dan stap 4 en 5. Ga pas daarna drogen.

Wat moet je niet doen?

• Bloed of ei in warm water. Het eiwit stolt en de vlek wordt blijvend.
• Kleding met een vlek in de droger. De warmte zet de vlek vast.
• Hard wrijven of boenen. Dat beschadigt de vezels en verspreidt de vlek.
• Zelf middelen mengen. Bleekmiddel samen met azijn of een zuur ontkalkingsmiddel kan een giftig gas geven.
• Huismiddeltjes als eerste keus. Persil waarschuwt dat ontsmettingsalcohol fijne stoffen kan beschadigen, waterstofperoxide de kleur kan veranderen en dat azijn bij langdurig gebruik rubberen en plastic delen van de wasmachine kan aantasten.

Veiligheid: Werk met vlekkenmiddelen en bleekmiddel in een geventileerde ruimte, draag huishoudhandschoenen en volg de verpakking. Gebruik oplosmiddelen zoals wasbenzine nooit in of vlak bij de wasmachine: de dampen zijn brandbaar.

Kookwas of hoge temperatuur: helpt dat?

Bij witte katoen met vet- of kleurstofvlekken helpt een hogere temperatuur, binnen wat het label toestaat. Bij eiwitvlekken werkt het juist tegen als je meteen heet begint. Op 90 graden wassen is voor vlekken zelden nodig en kost veel stroom; wanneer het wel zinvol is, lees je in kookwas: wanneer op 90 graden wassen.

Vlekken die uit de wasmachine zelf komen

Komt de was met nieuwe vlekken uit de machine, dan ligt het niet aan je kleding. Dit zijn de bekende oorzaken:

Wat je ziet	Waarschijnlijke oorzaak	Wat te doen
Grijze, vettige vlekjes of klontjes	Vetluis: resten van wasmiddel, wasverzachter en huidvet in de machine	Machine reinigen op hoge temperatuur, minder wasverzachter
Zwarte of groene puntjes	Schimmel in de manchet of de wasmiddellade	Manchet en lade schoonmaken
Witte resten	Te veel wasmiddel, of poeder dat niet oplost	Minder doseren, vloeibaar bij lage temperaturen
Oranje of bruine vlekjes	Roest van een vergeten munt, bh-beugel of haarspeld, of bij oudere machines een lekkende afdichting bij de lagers	Trommel en filter controleren; bij twijfel monteur

Hoe je vetluis herkent en weghaalt, staat in vetluis in de wasmachine. Krijgt witte was een blauwe of roze waas nadat je kleding in de machine hebt geverfd, dan zit er nog verf in de trommel of het rubber; hoe je die eruit krijgt, staat in kleding verven in de wasmachine.

Bruine, vettige strepen die steeds terugkomen terwijl manchet en lade schoon zijn, en een machine die bij het centrifugeren bromt of rommelt, wijzen op versleten lagers. Wat dat kost en wanneer het nog loont, lees je in lagers van de wasmachine vervangen. Bij een machine van meer dan tien jaar oud is vervangen dan vaak de betere keuze; let bij een vervanger op een vlekkenoptie en een voorwas als je vaak met vlekken te maken hebt.