Kookwas: wanneer en waarom op 90 graden wassen

Een kookwas is een was op 90 of 95 graden. Voor je kleding is dat bijna nooit meer nodig: een was op 60 graden met waspoeder met bleekmiddel is hygiënisch genoeg, ook bij ziekte of allergie. Een kookwas heeft vooral zin voor de machine zelf, als lege onderhoudswas tegen vetluis en geur, en voor stevig vuil wit katoen en linnen dat op het label 95 graden aankan.

Wat is een kookwas precies?

Vroeger werd witte was letterlijk gekookt, omdat er geen goede wasmiddelen waren. Op wasmachines is de kookwas het katoenprogramma op 90 graden; op waslabels staat de hoogste stand als 95 in de wastobbe. Moderne wasmiddelen werken al goed op 20 tot 40 graden, en daardoor is de kookwas bij de meeste mensen uit beeld geraakt.

Met dat lage wassen is ook iets veranderd in de machine zelf. Wie nooit meer heet wast, krijgt sneller een vettige laag van vuil en wasmiddelresten in de machine: vetluis. Daar komt de kookwas weer om de hoek kijken.

Wanneer is 90 graden wel zinvol?

Situatie	90 graden nodig?	Beter alternatief
Lege onderhoudswas tegen vetluis en geur	Ja	Of het reinigingsprogramma van je machine
Erg vuil wit katoen of linnen, bijvoorbeeld vergrauwde theedoeken	Kan, als het label het toelaat	Eerst 60 graden met universeel waspoeder proberen
Iemand in huis met een besmettelijke ziekte	Meestal niet	60 graden met waspoeder met bleekmiddel
Huisstofmijtallergie (beddengoed)	Meestal niet	60 graden
Vaatdoekjes, dweilen, luiers van zieke kinderen	Meestal niet	60 graden met waspoeder met bleekmiddel
Gewone handdoeken en lakens	Nee	30 graden is volgens Milieu Centraal meestal genoeg

Milieu Centraal noemt precies deze gevallen waarin 60 graden verstandig is, en zegt erbij: gebruik dan geen eco-stand, anders wordt het water geen 60 graden, en kies een waspoeder voor witte was met bleekmiddel. Twijfel je bij een medische situatie, vraag dan je huisarts of de zorgverlener welke temperatuur nodig is.

Miele heeft op een deel van zijn machines een apart programma Katoen Hygiëne (90 tot 60 graden), voor katoen en linnen dat direct op de huid zit of aan bijzondere hygiënische eisen moet voldoen, zoals ondergoed en beddengoed. Volgens de handleiding houdt dat programma de temperatuur langer vast dan het gewone katoenprogramma. Miele schrijft er ook bij dat voor zulk wasgoed 60 graden of hoger geschikt is. Andere merken hebben vergelijkbare hygiëne- of allergieprogramma's; kijk in de handleiding van je typenummer wat ze precies doen.

Wat mag er niet in een kookwas?

Kijk altijd eerst op het label. Alleen bij 95 of 90 in de wastobbe kan het textiel tegen een kookwas. Wat de andere tekens betekenen, staat in symbolen op de wasmachine en het waslabel.

Niet op 90 graden:

• Bonte was en donkere kleuren. Die verkleuren en geven af.
• Synthetische stoffen, zoals polyester, fleece en sportkleding. Die vervormen of krijgen blijvende kreukels.
• Alles met elastaan, zoals ondergoed met elastiek en stretchjeans.
• Wol, zijde en viscose. Die krimpen of gaan kapot.
• Kleding met opdruk, pailletten of lijm.

Ook wit katoen kan bij een kookwas wat krimpen, vooral de eerste keren. Was je iets voor het eerst heet, reken daar dan op.

Hoe draai je een kookwas?

Veiligheid: Het glas van de deur en het waswater worden tijdens een kookwas erg heet. Open de deur niet zolang er water achter staat. Moet je na een hete was het pompfilter openen, laat het water dan eerst afkoelen; Bosch en Siemens waarschuwen dat je je anders kunt branden.

1. Sorteer. Alleen wit katoen en linnen dat 90 of 95 graden mag.
2. Kies Katoen 90 graden, niet Eco 40-60. Volgens Milieu Centraal wordt het water bij Eco 40-60 niet heter dan ongeveer 40 graden.
3. Gebruik universeel waspoeder. Dat bevat zuurstofbleekmiddel, dat bij hoge temperatuur goed werkt. Colorwasmiddel heeft geen bleekmiddel.
4. Doe de trommel niet te vol. Er moet nog ruimte boven de was zijn, anders spoelt het niet goed door.
5. Haal de was er direct uit als het programma klaar is en de deur vrijkomt.

Kookwas als onderhoudswas voor de machine

Voor de machine is een hete was zonder kleding het eenvoudigste onderhoud. De adviezen verschillen: Siemens adviseert één keer per maand een onderhoudswas op 90 tot 95 graden zonder kleding, Milieu Centraal vindt één keer per maand op 60 graden met waspoeder met bleekmiddel genoeg. Wij houden aan: wast je huishouden bijna alles op 30 of 40 graden, draai dan maandelijks een lege kookwas met een schep universeel waspoeder of een machinereiniger. Was je wekelijks op 60 graden, dan kan het minder vaak. Hoe je dat afstemt op je situatie, lees je in hoe vaak je een wasmachine moet reinigen.

Wat kost een kookwas?

Programma	Indicatie stroomverbruik	Kosten bij € 0,30/kWh
Eco 40-60	0,5–1,0 kWh	€ 0,15–0,30
Katoen 40 graden	0,7–1,2 kWh	€ 0,20–0,35
Katoen 60 graden	1,0–1,6 kWh	€ 0,30–0,50
Katoen 90 graden	1,5–2,5 kWh	€ 0,45–0,75

De bedragen zijn indicatief en hangen af van de machine, de lading en de temperatuur van het kraanwater. Een kookwas per maand kost je dus hooguit een paar euro per jaar. Meer over het verbruik per programma lees je in hoeveel stroom een wasmachine verbruikt. Waarom het eco-programma zo lang duurt en toch zuinig is, staat in Eco 40-60 uitgelegd.

De was wordt niet meer warm

Voelt de deur na een kookwas lauw aan, duurt het programma veel korter of juist veel langer dan normaal, of geeft de machine een foutcode over verwarmen? Dan is het verwarmingselement of de temperatuursensor vaak de oorzaak, soms door een dikke kalklaag. Een element vervangen kost met monteur meestal € 120–200 inclusief voorrijden (indicatie, prijspeil 2026). Bij een machine die verder goed is, is dat een zinnige reparatie. Is je machine al tien jaar of ouder, dan is een gecontroleerde machine die weer gewoon op 90 graden wast vaak de betere keuze.