Vetluis in de wasmachine: herkennen, verwijderen en voorkomen

Vetluis is een vettige, grijsbruine aanslag van huidvet, vuil, haren, wasmiddelresten en bacteriën die in je wasmachine groeit. Je herkent het aan vlokjes of bruine vlekjes op schone was en een muffe, zure lucht. Je verwijdert het met een lege was op 90 graden met universeel waspoeder of een machinereiniger, plus het rubber, de wasmiddellade en het filter met de hand.

Wat is vetluis precies?

Ondanks de naam is vetluis geen beestje. Het is een laag die langzaam aangroeit op plekken waar water blijft staan en waar het niet heet wordt: de kuip om de trommel, de vouw van het deurrubber, de wasmiddellade, het pompfilter en de afvoerslang. In België heet het vaak wasluis.

De laag bestaat uit wat je kleding afgeeft (huidvet, huidschilfers, vuil en vezels), aangevuld met resten van wasmiddel. Micro-organismen leven daarvan en houden de laag in stand. Zolang je regelmatig heet wast, lossen het vet en de resten op en spoelen ze weg. Was je bijna altijd op 20, 30 of 40 graden, dan blijft er bij elke wasbeurt een beetje achter.

Hoe herken je vetluis?

Wat zie je?	Is het vetluis?
Grijze of bruine vlokjes op schone was, vooral op witte en lichte stoffen	Ja, het bekendste teken
Vettige, smeuïge grijsbruine prut in de vouw van het rubber	Ja
Zure, muffe lucht uit de trommel of de was	Vaak; het kan ook schimmel of de afvoer zijn
Zwarte puntjes in het rubber die je niet weg kunt vegen	Nee, dat is schimmel in het rubber zelf
Witte, poederige korst in de lade of op de was	Nee, dat zijn wasmiddelresten of kalk
Rioollucht, vooral na een tijdje stilstaan	Meestal niet; kijk dan naar de afvoer

Twijfel je over de bron van een geur, dan helpt het overzicht van oorzaken als je wasmachine stinkt. Ruikt de lucht echt naar riool, dan zit het probleem eerder in de afvoer van de wasmachine dan in de machine zelf.

Waardoor ontstaat vetluis?

• Altijd op lage temperatuur wassen. Dat is de hoofdoorzaak. Miele schrijft in zijn handleidingen dat er bij regelmatig wassen op lage temperaturen en met vloeibaar wasmiddel ziektekiemen en geurtjes in de machine kunnen ontstaan.
• Alleen vloeibaar wasmiddel of colorwasmiddel. Die bevatten geen bleekmiddel. Universeel waspoeder bevat zuurstofbleekmiddel (percarbonaat), dat de laag juist afbreekt.
• Te veel wasmiddel. Wat niet wordt uitgespoeld, blijft als voedingsbodem achter.
• Deur en lade altijd dicht. De machine droogt niet op en blijft van binnen vochtig.
• Natte was laten liggen. Ook dat houdt de trommel vochtig en warm.

Hoe verwijder je vetluis? Stap voor stap

Veiligheid: Trek de stekker uit het stopcontact voordat je het rubber, de lade of het filter met de hand schoonmaakt. Bij een heet programma wordt het glas van de deur heet; laat het water afkoelen voordat je het pompfilter opent.

1. Haal de wasmiddellade eruit. Laat hem weken in heet water met een scheut afwasmiddel en borstel de vakjes en de hevel schoon. Maak ook de ruimte waarin de lade zit schoon met een flessenborstel.
2. Maak het rubber schoon. Trek de vouw van het deurrubber open en verwijder de prut met een doek of borstel en warm sop met afwasmiddel. Afwasmiddel lost vet beter op dan azijn. Werk rondom, ook bovenin. Een uitgebreide aanpak, ook voor zwarte schimmelplekken, staat in het rubber van de wasmachine schoonmaken.
3. Reinig het pompfilter. Vetluis laat los in vlokken, en die komen in het filter terecht. Leg een handdoek neer, laat het restwater in een platte bak lopen en spoel het filter schoon.
4. Draai een lege, hete was. Kies Katoen 90 graden zonder voorwas, of het reinigingsprogramma van je machine als die er een heeft. Doe er een machinereiniger of een flinke schep universeel waspoeder bij, rechtstreeks in de trommel of volgens de verpakking. Siemens adviseert zo'n onderhoudswas op 90 tot 95 graden zonder kleding; Testaankoop raadt aan het te herhalen als er daarna nog sporen zijn. Hoe je de hele machine reinigt, ook met soda of een tablet, staat in de stappengids voor wasmachine reinigen.
5. Veeg na en laat drogen. Veeg na het programma het rubber en de trommelrand droog en laat deur en lade open staan.
6. Was de besmette was opnieuw. Pas als de machine schoon is: anders komen de vlokjes meteen terug.

Een lege was op 90 graden gebruikt ongeveer 1,5 tot 2,5 kWh, afhankelijk van de machine. Met een stroomprijs van € 0,30 per kWh kost dat € 0,45 tot € 0,75 per keer.

Welk middel werkt het best?

Middel	Werkt tegen vetluis?	Opmerking
Universeel waspoeder (met bleekmiddel)	Ja	Goedkoop en ruim voorhanden; doe een flinke schep in de lege trommel
Machinereiniger van fabrikant of drogist	Ja	Doseer volgens de verpakking, meestal één verpakking per beurt
Soda	Redelijk	Lost vet op; houd je aan de dosering op de verpakking
Afwasmiddel	Alleen met de hand	Voor rubber en lade; niet in de trommel, dat geeft veel schuim
Azijn	Nauwelijks	Werkt tegen kalk, niet tegen vet
Chloor	Alleen als je fabrikant het noemt	LG noemt een scheut bleekmiddel bij het reinigingsprogramma, Siemens en Bosch noemen voor de trommel juist chloorvrije middelen; nooit samen met andere middelen

Hoe voorkom je dat vetluis terugkomt?

• Was regelmatig heet. Testaankoop adviseert om ongeveer wekelijks een was op 60 graden of warmer te draaien met universeel waspoeder. Handdoeken, beddengoed en ondergoed zijn daar meestal geschikt voor.
• Draai één keer per maand een lege hete was. Siemens en Miele adviseren allebei een maandelijkse reinigingsbeurt als je vaak op lage temperatuur wast. Wanneer een kookwas op 90 graden verder zin heeft, lees je in het artikel daarover.
• Doseer op de hoeveelheid was en de waterhardheid. Niet op de grootte van de dop.
• Laat deur en wasmiddellade na het wassen op een kier. Veeg het rubber even droog.
• Haal de was er direct uit als het programma klaar is.

Wanneer is het meer dan vetluis?

Blijft de machine stinken of komen er vlokken uit, ook na twee of drie hete reinigingsbeurten en een schoon rubber, filter en lade? Dan zit er meestal een dikke laag op de buitenkant van de trommel en in de kuip, waar je zelf niet bij kunt. Een monteur kan de machine openen en de kuip reinigen, maar daarvoor moet de machine grotendeels uit elkaar. Reken op een paar uur werk, en dus al snel € 150 of meer. Bij een oudere machine is dat zelden de moeite waard.

Ook een scheur in het deurrubber of een rubber dat verpulvert, houdt vuil en water vast. Dan helpt schoonmaken niet meer en moet het rubber worden vervangen.

Is je machine al een flink aantal jaren oud en krijg je de lucht er niet meer uit, dan is een andere machine vaak de eerlijkere oplossing. Een machine uit onze werkplaats is vóór verkoop nagekeken en getest.