Schoenen in de wasmachine: zo doe je het zonder schade

Stoffen schoenen zoals canvas sneakers, gympen, pantoffels zonder leer en kinderschoenen van textiel kunnen meestal in de wasmachine. Was ze koud of op 30 graden, op een fijnwasprogramma met een laag toerental, in een waszak en met een paar handdoeken erbij. Leer, suède, nubuck, schoenen met lampjes en schoenen waarvan de zool vooral gelijmd is, horen er niet in.

Welke schoenen mogen in de wasmachine?

Het materiaal bepaalt het. Kijk eerst of er een label in de schoen zit: staat daar een doorgestreepte wastobbe, dan niet wassen.

Soort schoen	Wasmachine?	Waarom
Canvas sneakers, gympen	Meestal wel	Stof en rubber kunnen tegen water, mits koud en rustig
Stoffen sportschoenen (mesh, knit)	Vaak wel, met risico	Het weefsel kan rafelen en de lijm kan loslaten; veel sportmerken raden het af
Schoenen met het label 'machine washable'	Ja	De fabrikant heeft ze ervoor gemaakt; volg de instructie
Stoffen pantoffels en kinderschoenen	Meestal wel	Vaak gemaakt om te wassen; let op leren zooltjes
Leer, suède, nubuck	Nee	Wordt hard, krimpt, vlekt of verkleurt
Schoenen met lampjes of elektronica	Nee	Water en elektronica gaan niet samen
Nette schoenen, laarzen, hakken	Nee	Gelijmde zolen, kurk en karton in de constructie
Wandelschoenen met membraan	Nee, tenzij de fabrikant het toestaat	Leer, lijm en membraan kunnen beschadigen

Gaat het om sneakers van een bekend merk, dan is het zinvol om te weten wat dat merk zelf zegt. Nike raadt de wasmachine bijvoorbeeld af, terwijl Skechers een deel van zijn schoenen juist wasbaar maakt. Dat staat per merk uitgezocht in sneakers in de wasmachine.

Wat kan er misgaan, met de schoen en met de machine?

Voor de schoen is warmte het grootste risico. Veel zolen zijn gelijmd, en lijm wordt zacht van warm water en van de hitte in een droger. Daarnaast kan schuim in de tong en de hiel vervormen, en kunnen kleuren uitlopen.

Ook je wasmachine heeft het zwaar met schoenen. Twee schoenen samen zijn een kleine, zware lading die tijdens het centrifugeren hard tegen de trommel en het deurglas slaat. Dat geeft onbalans, lawaai en extra belasting op de lagers. Zand, steentjes en losse veterpunten spoelen mee naar de afvoerpomp en eindigen in het pompfilter. In de werkplaats vinden we in het filter van machines met afvoerproblemen regelmatig steentjes en stukjes zool. Een keer schoenen wassen is voor een gezonde machine geen probleem; elke week een paar voetbalschoenen met noppen wel.

Hoe was je schoenen in de wasmachine? Stap voor stap

1. Klop en borstel ze uit. Sla zand en modder eruit en borstel de zool schoon. Peuter steentjes uit het profiel. Wat er nu niet uit komt, komt in je pompfilter.
2. Veters en inlegzolen eruit. Veters kunnen in een waszakje mee in de machine. Inlegzolen was je liever met de hand, zeker als er traagschuim in zit.
3. Behandel vlekken voor. Wrijf wat vloeibaar wasmiddel op vlekken op het bovenwerk, met een zachte borstel.
4. Stop de schoenen in een waszak of oude kussensloop. Knoop de kussensloop dicht.
5. Vul aan met handdoeken. Twee of drie oude handdoeken dempen het gebonk en helpen de machine de lading te verdelen. Gebruik donkere handdoeken bij donkere schoenen.
6. Kies het programma. Heeft je machine een programma voor sportschoenen, gebruik dat. Anders fijne was, wol of handwas, koud of 30 graden. Gebruik een beetje vloeibaar wasmiddel, geen bleekmiddel en geen wasverzachter.
7. Zet het toerental laag. Maximaal ongeveer 400 tot 600 toeren, of kies een programma dat al laag centrifugeert.
8. Haal ze direct na afloop uit de machine. Laat natte schoenen niet uren in de trommel liggen.

Heeft je wasmachine een schoenenprogramma?

Een paar machines hebben er een. In de Nederlandstalige handleiding van de Miele W1-modellen met touchdisplay staat bijvoorbeeld het programma Sportschoenen: van koud tot 40 graden, maximaal 2 paar schoenen, centrifugeren op hooguit 600 toeren, en uitdrukkelijk alleen sportschoenen, geen leren schoenen. Miele geeft er dezelfde tips bij: eerst het ergste vuil eraf, klittenband dicht en geen wasverzachter. Heeft je machine zo'n programma niet, dan komt een fijnwas- of wolprogramma met een laag toerental het dichtst in de buurt.

Waarom niet op een hoog toerental? Bij 1.200 of 1.400 toeren drukt de natte schoen met grote kracht tegen de trommel. De vorm loopt uit, de zool kan scheuren en je machine trilt en springt. Meer over de toerentallen per soort was lees je in centrifugeren: welk toerental voor welke was.

Hoe droog je schoenen na het wassen?

Aan de lucht, bij kamertemperatuur. Niet los in de droger, niet op de verwarming en niet in de volle zon. Nike waarschuwt dat de hitte van een droger schoenen beschadigt, en Skechers schrijft voor zijn wasbare schoenen: laten drogen aan de lucht, geen droger. Miele noemt bij het programma Sportschoenen wel drogen in de droogkast, maar dan op een speciaal droogrek waarop de schoenen stil blijven staan. Heb je dat niet, of zegt het schoenmerk 'geen droger', dan aan de lucht.

1. Duw de schoenen met je handen weer in vorm.
2. Vul ze op met prop wit papier of een oude theedoek, zodat ze vocht opnemen en hun vorm houden. Gebruik geen krantenpapier bij lichte schoenen: de inkt kan afgeven.
3. Zet ze op een rek of op hun zij op een droge handdoek, op een plek met wat luchtstroming.
4. Vervang het papier na een paar uur.
5. Laat de inlegzolen apart drogen en doe ze pas terug als ze helemaal droog zijn.

Reken op een tot twee dagen. Schoenen die te lang nat blijven, gaan muf ruiken.

Hoe vaak kun je schoenen in de wasmachine doen?

Zo weinig mogelijk. Elke wasbeurt vraagt iets van de lijm en het materiaal. Reinig licht vuil met een borstel, lauw water en wat zeep, en bewaar de wasmachine voor schoenen die echt vies zijn of gaan ruiken. Werkt het met de hand, dan heeft de wasmachine geen voordeel.

Wanneer kun je ze beter met de hand wassen?

Bij alles waar je twijfelt: sportschoenen van een merk dat de wasmachine afraadt, schoenen met leren of suède stukken, en schoenen waarvan de zool al wat loslaat. Met de hand gaat het zo:

1. Haal veters en zolen eruit en borstel het droge vuil eraf.
2. Meng lauw water met een beetje vloeibaar wasmiddel of milde zeep.
3. Borstel het bovenwerk met een zachte borstel of oude tandenborstel, en de zool met een stevigere borstel.
4. Neem af met een schone, vochtige doek en droog zoals hierboven.

Ook voor kleding die eigenlijk te teer is voor de machine is er een tussenweg: het handwasprogramma. Wat daar wel en niet in kan, lees je in het handwasprogramma van de wasmachine.

Hoe houd je je wasmachine heel?

Na een wasbeurt met schoenen loont het om even naar de machine te kijken:

• Kijk in de deurrubber of er steentjes of veterpunten achtergebleven zijn.
• Maak het pompfilter schoon als je vaak schoenen wast, of als je een droog, schurend geluid hoort bij het afpompen. Hoe dat gaat, staat in het filter van de wasmachine schoonmaken.
• Was nooit schoenen met metalen gespen of noppen zonder waszak: die beschadigen de trommel en het deurglas.
• Gebruik nooit een vol programma op 60 graden voor schoenen.

Begint je machine na verloop van tijd te bonken, lekken of rammelen, dan is dat niet altijd door de schoenen, maar extra belasting helpt niet. Een losse trommel of versleten lagers repareren kost met monteur al snel € 200 of meer, en bij een machine van boven de tien jaar is vervangen dan vaak verstandiger.