Hoe werkt een wasmachine? Het complete proces van binnen bekeken

Een wasmachine laat koud water via de wasmiddellade in een kuip lopen, verwarmt het met een element en laat de trommel langzaam heen en weer draaien, zodat de was door het sop valt. Daarna pompt hij het vuile water weg, spoelt een paar keer met schoon water en slingert het water er bij hoge toeren uit. Een besturingsprint stuurt alles aan op basis van sensoren.

Wat zit er in een wasmachine?

Van buiten zie je een kast, een deur en een paneel. Van binnen bestaat elke voorlader uit dezelfde hoofdonderdelen. De Europese ecodesign-regels noemen de meeste ervan bij naam, omdat fabrikanten ze tien jaar als reserveonderdeel moeten kunnen leveren.

Onderdeel	Wat het doet
Kuip	Vaste, waterdichte bak waarin het water staat
Trommel	De draaiende, geperforeerde bak met de was, in de kuip
Veren en schokdempers	Houden de kuip op zijn plek en vangen trillingen op
Contragewichten	Betonblokken op de kuip voor rust bij het centrifugeren
Motor en aandrijving	Laten de trommel draaien, via een riem of direct
Lagers en trommelkruis	Dragen de as van de trommel
Inlaatklep (magneetventiel)	Laat water binnen als de print dat vraagt
Wasmiddellade	Hier spoelt het inlopende water het wasmiddel mee
Verwarmingselement en temperatuursensor	Verwarmen het water en meten de temperatuur
Drukschakelaar	Meet hoe hoog het water in de kuip staat
Pompfilter en afvoerpomp	Vangen voorwerpen op en pompen het water weg
Deurslot	Houdt de deur dicht zolang er water in staat of de trommel draait
Besturingsprint en display	Het brein: stuurt alle onderdelen aan volgens het programma
Slangen en aquastop	Aan- en afvoer; de aquastop sluit het water af bij een lek

Wat gebeurt er tijdens een wasprogramma?

Elk programma doorloopt dezelfde fasen, alleen met andere temperaturen, tijden en toerentallen:

1. Deur op slot. Na de start vergrendelt het deurslot de deur. Zonder vergrendeling start de machine niet.
2. Water inlaten. De inlaatklep gaat open. Het koude water loopt via het juiste vakje van de wasmiddellade, zodat het wasmiddel meekomt. Bij een voorwas eerst via het voorwasvakje, later via het hoofdwasvak.
3. Was nat maken en wegen. De trommel draait, de was zuigt water op en de machine vult bij tot de drukschakelaar het juiste niveau meet. Veel machines schatten zo ook hoeveel was erin zit en passen de duur aan.
4. Verwarmen. Het element onder in de kuip warmt het water op tot de temperatuursensor de gewenste temperatuur meet. In deze fase trekt de machine het meeste stroom; hoeveel, lees je in hoeveel watt heeft een wasmachine?.
5. Wassen. De trommel draait langzaam, steeds een stukje linksom en rechtsom. De meenemers in de trommel tillen de was op, waarna hij terugvalt door het sop. Dat vallen en wrijven maakt de was schoon.
6. Afpompen. Het vuile water loopt door het pompfilter naar de afvoerpomp, die het via de afvoerslang naar de sifon of standpijp pompt.
7. Tussencentrifugeren. Kort centrifugeren slingert het sop uit de was, zodat het spoelen beter werkt.
8. Spoelen. Meestal twee of drie keer: schoon water erin, draaien, afpompen. Bij de laatste spoelbeurt neemt het water de wasverzachter uit het vakje mee.
9. Eindcentrifugeren. De trommel gaat naar het ingestelde toerental en het water wordt eruit geslingerd en weggepompt.
10. Deur open. Als de kuip leeg is en de trommel stilstaat, gaat het deurslot los.

Waarom wast een lang programma met minder stroom?

Een schone was komt uit vier dingen: temperatuur, wasmiddel, beweging en tijd. Verwarmen kost verreweg de meeste energie, draaien maar weinig. Een zuinig programma warmt daarom minder op en wast langer. Dat is precies wat Eco 40-60 doet; hoe dat werkt en waarom het zo lang duurt, lees je in het Eco 40-60 programma uitgelegd.

Hoe centrifugeert een wasmachine?

Bij het centrifugeren draait de trommel zo snel dat het water door de gaatjes in de trommelwand naar buiten wordt geslingerd. Bij 1.400 toeren per minuut en een trommel met een doorsnede van ongeveer 50 cm is de kracht aan de trommelwand ruim 500 keer de zwaartekracht.

Daarom controleert de machine eerst of de was gelijk verdeeld is. Ligt alles aan één kant, dan probeert hij de was te herverdelen door langzaam rond te draaien. Lukt dat niet, dan centrifugeert hij op een lager toerental of slaat hij het over. Veren, schokdempers en contragewichten vangen de rest van de krachten op.

Welke soorten motoren zijn er?

Aandrijving	Hoe het werkt	Goed om te weten
Koolborstelmotor met riem	Klassieke motor met twee koolborstels, riem naar het trommelwiel	Koolborstels slijten na jaren; dan haalt de machine geen toeren meer
Inverter- of borstelloze motor met riem	Elektronisch aangestuurde motor zonder koolborstels	Stiller en minder slijtage aan de motor zelf
Directe aandrijving	Motor zit direct achter op de trommelas, zonder riem	Geen riem en geen koolborstels

Hoe je versleten koolborstels herkent, lees je in koolborstels van de wasmachine.

Welke beveiligingen zitten erin?

• Deurslot. De deur blijft dicht zolang er water in de kuip staat of de trommel draait.
• Aquastop of waterslot. Bij veel machines zit een afsluiter bij de kraan en een vlotter in de bodem. Komt er water in de bodem, dan sluit de machine de toevoer af en pompt hij af. Meer daarover in waterslot (aquastop) op de wasmachine.
• Onbalansdetectie. Voorkomt dat de machine met een scheve lading op hoge toeren gaat.
• Schuimdetectie. Veel machines herkennen te veel schuim en spoelen extra of pauzeren.
• Overloopbeveiliging. Staat het water te hoog, dan pompt de machine af.
• Foutcodes. Merkt de print dat iets niet binnen de verwachte tijd lukt, zoals afpompen of opwarmen, dan stopt de machine en toont hij een code.

Wat gaat er het vaakst mis?

Klacht	Onderdeel dat meestal betrokken is
Water blijft in de trommel staan	Pompfilter, afvoerpomp of afvoerslang
Deur gaat niet open	Deurslot, of er staat nog water in de machine
Trommel draait niet of komt niet op toeren	Koolborstels, riem of motor
Lawaai bij het centrifugeren	Lagers, schokdempers of een voorwerp tussen trommel en kuip
Was blijft koud	Verwarmingselement of temperatuursensor
Water op de vloer	Manchet, slangen, pomp of wasmiddellade

Veel van die klachten begin je bij het pompfilter; hoe je dat doet, lees je in filter van de wasmachine schoonmaken.

Veiligheid: Trek altijd de stekker uit het stopcontact en draai de kraan dicht voordat je een wasmachine openmaakt. Achter de panelen zitten onderdelen op netspanning, en ook met de stekker eruit kan er nog heet water in de kuip staan.

Repareren of vervangen?

Omdat alle onderdelen los te vervangen zijn, is bijna elke storing te repareren. De vraag is of het loont. Een pomp, aandrijfriem of koolborstels zijn meestal goed te doen. Lagers vervangen is bij veel machines duur, omdat de kuip uit één stuk is en dan in zijn geheel moet worden vervangen. Bij een defecte motor of print op een oude machine is vervangen vaak voordeliger. Onze tweedekans machines worden in de eigen werkplaats nagekeken voordat ze worden verkocht.